Allemaal uniek

In de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw trok de jonge musicoloog Alan Lomax (1915-2002) door Amerika om oude folk- en bluesliedjes op te nemen voordat ze zouden verdwijnen uit het collectieve geheugen. Hij legde professionele artiesten vast, maar ook amateurs, op de plantage of in de gevangenis - sommigen hadden nog nooit een opnameapparaat van dichtbij gezien.

In de loop der tijd zijn veel van zijn opnames verschenen op lp en cd en in 2012 is zelfs het complete archief (zeventienduizend opnames) van Lomax online gezet. Aan het doorklikken ben je zo een middagje kwijt. Fascinerend om bluesartiesten Big Bill Broonzy, Memphis Slim en Sonny Boy Williamson in 1947 in een achterkamertje ontspannen te horen praten over de oorsprong van de blues.

De Alan Lomax van onze tijd heet Albert. Een achternaam heeft hij niet, maar wel een doel: het vastleggen van twitteravatars, de fotootjes die mensen bij hun twitteraccount gebruiken. Hij heeft er tienduizenden bekeken en op zijn website Twitteravatars.nl presenteert hij zestienhonderd (!) avatars, verdeeld in honderd categorieŽn. Natuurlijk zijn er fotocategorieŽn die iedere twitteraar kent, zoals 'Jeugdfoto', 'Badkamerspiegel', 'Siamese meisjes' (twee vriendinnen met de hoofden dicht tegen elkaar aan) en 'Vrouw met wijn'. Leuk, maar nog interessanter zijn de door Albert ontdekte categorieŽn als 'In leeg stadion' (precies wat je denkt), 'Bakstenen' (mensen tegen de achtergrond van een bakstenen muur) en 'Gejaagd door de wind' (vrouwen die de wind door hun haar laten waaien).

Elke categorie wordt door Albert voorzien van droog commentaar dat zodanig is vormgegeven dat het op een postmodern gedicht lijkt. Zo luidt zijn commentaar bij de categorie 'Wiskundemeisjes' (meisjes die zichzelf schuin fotograferen): Deze meisjes hebben allemaal iets ontdekt / binnen een rechthoek is de langste rechte lijn de diagonaal.

Albert maakt zich zorgen omdat veel twitteravatars al na een week weer worden vervangen door een nieuwe. En dat is jammer, want een ava is meer dan een foto, vindt hij. 'Het totaal van twitteravatars dat op een gegeven moment wordt gebruikt is een snapshot van hoe de mensheid op dat moment gezien wil worden,' schrijft Albert op zijn site. 'In tegenstelling tot schilderijen - die we eeuwen later nog kunnen bewonderen - duurt dat snapshot maar een moment en evolueert voortdurend, zonder een spoor na te laten.'

Twitteravatars.nl legt dat spoor vast. Prijzenswaardig, maar na het bekijken van alle categorieŽn en de bijbehorende uniformiteit van de foto's werd ik een beetje droevig. Dus pakte ik mijn gitaar, blocnote en fles Jack Daniel's en schreef een bluesnummer met de titel 'Allemaal uniek'. Toen het af was, nam ik het liedje op met mijn portable cassetterecordertje uit de jaren negentig van de vorige eeuw. Vol verwachting luisterde ik het terug, maar helaas klonk het nummer hetzelfde als de honderden bluesnummers die ik al ken. Wat voegde dit werkje toe aan de muziekgeschiedenis? Niets. Ik drukte maar weer op stop en nam maar weer een slok. En toen kreeg ik pas echt de blues. Of zoals Albert zou zeggen: Deze jongen heeft iets ontdekt / uiteindelijk zijn we allemaal hetzelfde.

Eerder gepubliceerd als column in Bright #51



[ Maar wat is het? ]