Antwoordapparaat

Als je een bedrijf of je dokter belt, krijg je er nog wel eens een aan de lijn: een antwoordapparaat. De mechanische telefoonbeantwoorder ging van cassettebandjes via minitapes naar digitaal, maar moest het uiteindelijk afleggen tegen de voicemail.

door Robert van Eijden

Piep! Als je eind jaren zeventig met de in de gang aan de spachtelputz-muur hangende grijze PTT-telefoon naar tante Mien belde, kon het gebeuren dat niet tante Mien opnam, maar haar gloednieuwe antwoordapparaat. Was dat even schrikken! Stotterend stamelde je wat tekst, terwijl je je er continu van bewust was dat alles wat je zei werd opgenomen, waardoor je nog meer begon te stotteren en te stamelen. Een dag later belde tante Mien terug met de vraag wat je nu eigenlijk wilde vertellen.

Ja, het antwoordapparaat maakt het leven makkelijker. Dat wisten telefoongebruikers al veel eerder dan de jaren zeventig. Reeds in 1935 gebruikten Amerikaanse orthodoxe joden een provisorisch automatisch antwoordapparaat om telefoontjes aan te nemen op de sabbat, hun wekelijkse rustdag. Begin jaren zeventig kwamen de eerste relatief betaalbare antwoordapparaten beschikbaar op de Amerikaanse consumentenmarkt en een paar jaar later volgde Europa. Handig, dat zeker, maar ook log en lawaaierig vanwege alle mechanische onderdelen.

In de meeste types gingen twee groot formaat cassettebandjes: één met een kort stukje tape waar de meldtekst op stond, en één met een langere tape voor de binnenkomende boodschappen. De meldtekst was in het begin nog zakelijk, maar naarmate het antwoordapparaat meer inburgerde liet menigeen zijn innerlijke Seth Gaaikema naar buiten komen. Grappig bedoelde introducties, dialogen tussen echtparen, nagespeelde sketches van The Mounties en zelfgezongen liedjes van bedenkelijk niveau waren het gevolg.

Verkrachters
Om een link met het thema van dit nummer (misdaad) te leggen: veel vrouwen die alleen woonden, spraken niet hun naam in op de meldtekst, maar alleen hun telefoonnummer: 'Dit is het antwoordapparaat van 020-2334...' Zo werd niet meteen duidelijk dat achter dit nummer een makkelijke prooi voor verkrachters resideerde. En in de zomermaanden waarschuwde de politie dat je niet in je meldtekst moest vertellen dat je drie weken op vakantie was, want dat zou inbrekers aantrekken.

Zoals alle nieuwe vindingen werd het antwoordapparaat continu verbeterd. In de loop der tijd werden de cassettebandjes vervangen door de minicassettes die je ook in dictafoons (wat?) aantrof. Nog later werd het antwoordapparaat digitaal en werd het ook geïntegreerd in de telefoon. Eigenlijk ging het best lekker met het antwoordapparaat, totdat KPN in 1997 besloot gratis voicemail aan te bieden op het vaste net. In combinatie met de opkomst van de mobiele telefoon betekende dit langzaam maar zeker het einde van het antwoordapparaat.

Sommige bellers (meestal mannen van middelbare leeftijd) zijn echter nog steeds niet gewend aan de overgang van antwoordapparaat naar voicemail en spreken aan het begin van hun boodschap langzaam en duidelijk de tijd en de datum in. Om vervolgens hun boodschap te beëindigen met een even langzaam en duidelijk: Einde bericht.

Ik wil nog meer flashbacks!