Napster

Muziekuitwisselingsdienst Napster is alweer meer dan tien jaar verdwenen, maar de impact ervan dreunt nog steeds na in de muziekindustrie. Behalve veel dataverkeer riep Napster ook veel discussie op over het delen van auteursrechtelijk beschermd materiaal.

door Robert van Eijden

 Artiesten waren verdeeld, muziekconsumenten eensgezind: downloaden, die liedjes! Met de lancering in juni 1999 van muziekuitwisselingsdienst Napster, ontwikkeld door een Amerikaanse student, ging een deur open naar het paradijs. Geen cd's meer kopen van 42,90 gulden, en voorbij waren ook die moeizame online zoektochten naar mp3-bestanden. Napster installeren, je favoriete artiest intypen en hop: daar verschenen al zijn nummers op je scherm, klaar om gedownload te worden. Allemaal extragratis en voor niets.

Napster was een van de eerste peer-to-peer uitwisselingsprogramma's en daarmee een technische doorbraak. Het idee achter Napster is even simpel als briljant: de gebruiker downloadt de mp3-bestanden niet van een centrale server, maar direct van de pc van een gebruiker die op dat moment ook Napster draait. (De gebruikers communiceren dus voornamelijk met elkaar, vandaar de term 'peer-to-peer'.) Alleen de lijst van gebruikers die online zijn en de namen van de bestanden die ze aanbieden, draaide op de servers van Napster. De voordelen: geen opslagproblemen en geen digitale filevorming. Bijkomend voordeel voor de gebruikers en makers: het is moeilijk om iemand aan te spreken op copyrightzaken.

'Napster Bad!'
De meeste artiesten (en alle platenmaatschappijen) waren onaangenaam verrast door de komst van Napster en vreesden inkomsten te gaan missen uit cd-verkoop. Vooral heavymetalband Metallica was not amused toen ze ontdekten dat al hun nummers via Napster waren te downloaden. De band ging meteen in de aanval en huurde een consultancybureau in dat de namen verzamelde van ruim 300 duizend Napstergebruikers die tracks van Metallica deelden. Met die lijst stapte Metallica in de zomer van 2000 naar de rechter. Met succes - de band werd in het gelijk gesteld en Napster moest van de rechter de gebruikers bannen die op de lijst stonden.

Hoewel Napstergebruikers hun best deden om Metallica belachelijk te maken (bekijk op YouTube maar eens de cartoon 'Napster Bad!'), luidde deze rechtszaak het begin van het einde van Napster in. De gezamenlijke Amerikaanse platenmaatschappijen dwongen Napster in maart 2001 op de knieën. In juli ging Napster uit de lucht en later dat jaar werd een schikking getroffen: het bedrijf moest 36 miljoen dollar betalen aan auteursrechten.

Anno 2011 bestaat Napster nog steeds, al is het nu een iTunes-achtige site waar je moet betalen per liedje. Eigenaar van Napster is sinds 2008 een Amerikaanse keten van elektronicazaken - allemaal niet erg spannend, vergeleken met die roerige beginjaren. Maar de impact van Napster en zijn navolgers als Gnutella, eDonkey en (later) het BitTorrentprotocol is nog steeds merkbaar. Er is een hele generatie opgegroeid die nog nooit een euro aan muziek heeft uitgegeven, maar toch duizenden nummers op zijn iPod heeft staan - een generatie voor wie het woord 'copyright' hetzelfde betekent als het woord 'Swiebertje': niets. Aan de andere kant: de iTunes Store verkocht vorig jaar het tien miljardste (!) nummer sinds de start in 2003. Was er ooit een iTunes Store gekomen zonder Napster?

Ik wil nog meer flashbacks!